Oluşturma Tarihi 11 Kasım 2026 16:56
Avrupa Birliği (AB) Komisyonu, dijital ortamda tüketici haklarını güçlendirmek amacıyla Dijital Adalet Yasası ve Tüketicinin Korunması İşbirliği Tüzüğü'nün güncellenmesini içeren yeni düzenleme teklifini açıkladı. Teklifte, internet üzerinden alışveriş yapan tüketicilerin fiziksel mağazalardaki tüketicilerle aynı düzeyde korunması hedefleniyor.
Düzenlemeyle birlikte tüketicileri alışveriş yapmaya zorlayan yanıltıcı satış yöntemlerinin yasaklanması, dijital platformlarda fiyat şeffaflığının artırılması ve abonelik iptallerinin kolaylaştırılması planlanıyor. Kuralları ihlal eden şirketlere ise dünya genelindeki yıllık cirolarının yüzde 6'sına kadar para cezası uygulanabilecek.
İNTERNET ALIŞVERİŞLERİNDE YANILTICI YÖNTEMLERE YASAK
Teklif kapsamında, tüketicileri istemedikleri ürünleri satın almaya yönlendiren veya alışveriş kararlarını manipüle eden dijital uygulamaların önüne geçilmesi amaçlanıyor.
Bu çerçevede, bir ürünün gerçekte olduğundan daha az kaldığı izlenimini veren sahte stok uyarıları gibi tüketiciyi hızlı karar vermeye zorlayan yöntemler yasaklanacak. İnternet alışverişlerinde fiyatlandırmanın daha şeffaf hale getirilmesi de düzenlemenin önemli başlıkları arasında yer alıyor.
Özellikle video oyunlarında kullanılan sanal para birimleriyle gerçekleştirilen alışverişlerde ürünlerin gerçek fiyatlarının açık biçimde gösterilmesi gerekecek.
Konser ve spor etkinlikleri gibi alanlarda uygulanan değişken fiyatlandırma sistemlerinde de şeffaflık artırılacak. Sanal kuyruklarda bekleyen tüketicilere güncel fiyatın yanı sıra uygulanabilecek en yüksek fiyatın da gösterilmesi öngörülüyor.
DİJİTAL OYUNLARDA AŞIRI HARCAMAYA SINIRLAMA
Dijital platformlarda kullanıcıları aşırı harcamaya yönlendiren ve bağımlılık oluşturabilecek özelliklerin kapatılmasına imkan tanınacak.
Özellikle çocukların dijital oyunlarda kontrolsüz harcama yapmasını önlemek amacıyla, ödeme karşılığında avantaj veya oyun içi ilerleme sağlayan kumar benzeri uygulamaların yasaklanması planlanıyor.
Çocukları hedef alan veya hassas kişisel verileri kullanan haksız kişiselleştirilmiş reklam ve fiyatlandırma uygulamalarına da sınırlama getirilecek.
Sosyal medya fenomenlerinin ücret karşılığında tanıttıkları ürün ve hizmetlerin reklam olduğunu açıkça belirtmeleri de zorunlu hale gelecek.
ABONELİK İPTALİ KOLAYLAŞACAK
Yeni düzenleme teklifinde dijital aboneliklerle ilgili tüketici mağduriyetlerinin önlenmesi de hedefleniyor. Buna göre, aboneliklerin iptal edilmesi kolaylaştırılacak. İstenmeyen otomatik yenilemeler ve ücretsiz deneme süresinin sonunda tüketicinin bilgisi dışında ücretli aboneliğe geçilmesi gibi sorunlara karşı önlem alınacak.
Tüketicilere müşteri hizmetlerinde gerçek bir kişiyle iletişim kurma hakkı tanınması da öngörülüyor. Yapay zeka aracılarının tüketiciler adına alışveriş yapması durumunda da tüketici haklarının korunması amaçlanıyor.
ŞİRKETLERE KÜRESEL CİRONUN YÜZDE 6'SINA KADAR CEZA
Teklifin dikkat çeken başlıklarından biri de yaptırımlar olacak. Tüketici haklarının geniş çaplı ihlal edildiği durumlarda AB Komisyonuna doğrudan soruşturma açma ve para cezası verme yetkisi tanınması planlanıyor.
Bu kapsamda, kuralları ihlal eden şirketlere dünya genelindeki yıllık cirolarının yüzde 6'sına kadar para cezası uygulanabilecek. Ayrıca AB üyesi ülkelerin tüketiciyi koruma kurumları arasındaki işbirliğinin güçlendirilmesi ve sınır ötesi ihlallere daha hızlı müdahale edilmesi hedefleniyor.
AB dışındaki şirketlerin de tüketici haklarına ilişkin soruşturmalarda yetkililerle işbirliği yapabilmesi için birlik içinde yasal temsilci bulundurması gerekecek.
DÜZENLEMENİN YÜRÜRLÜĞE GİRMESİ İÇİN ONAY GEREKİYOR
AB Komisyonunun açıkladığı düzenlemeler henüz yürürlüğe girmiş değil. Tekliflerin yasalaşabilmesi için Avrupa Parlamentosu ve AB Konseyi tarafından müzakere edilerek kabul edilmesi gerekiyor.